10. การวินิจฉัยฝ่ายเดียวของหน่วยงานเจ้าของ TOR (ข้อ 11.4)
ข้อวิจารณ์: TOR ระบุให้กองบินตำรวจเป็นผู้วินิจฉัยความขัดแย้งใน TOR โดยไม่มีช่องทางอุทธรณ์ อาจไม่สอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล
ข้อเสนอแนะ: ให้การวินิจฉัยเป็นไปโดยคณะกรรมการหรือผู้มีอำนาจร่วม และต้องแจ้งเหตุผลอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
2 thoughts on “ร่างประกาศ และร่างเอกสารประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ โครงการ Ground Power Unit สำหรับอากาศยานประจำกองบินตำรวจ กองบินตำรวจดอนเมือง และหน่วยบินตำรวจต่างจังหวัด บ.ตร. แขวงท่าแร้ง เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร 6 ตัว ด้วยวิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding)”
ข้อวิจารณ์ TOR โครงการจัดซื้อ Ground Power Unit ของกองบินตำรวจ
เรียน คณะกรรมการพิจารณาร่างขอบเขตของงาน (TOR)
ข้าพเจ้า บริษัท คราวน์ เอวิเอชั่น จำกัด ในฐานะผู้มีส่วนได้เสียตามมาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ขอใช้สิทธิเสนอข้อวิจารณ์ร่างขอบเขตของงาน (TOR) ประกวดราคาซื้อ Ground Power Unit สำหรับอากาศยานประจำกองบินตำรวจ กองบินตำรวจดอนเมือง และหน่วยบินตำรวจต่างจังหวัด บ.ตร. แขวงท่าแร้ง เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร 6 ตัว เลขที่โครงการ 68049096634 ตามสิทธิที่ได้รับการคุ้มครอง เพื่อให้กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างเป็นไปอย่างโปร่งใส เป็นธรรม และเปิดโอกาสให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรี ตามหลักการในมาตรา 9 แห่งพระราชบัญญัติเดียวกัน จึงใคร่ขอเสนอข้อวิจารณ์ดังนี้
1. กำหนดให้ผลงานต้องอยู่ในสัญญาเดียว มูลค่าไม่ต่ำกว่า 19,362,000 บาท (ข้อ 3.13)
ข้อวิจารณ์: ข้อกำหนดนี้เป็นการจำกัดสิทธิของผู้ประกอบการที่อาจมีผลงานจริงในหลายสัญญา ซึ่งหากรวมมูลค่าแล้วอาจมากกว่าข้อกำหนด แต่ไม่สามารถเข้าร่วมได้เพียงเพราะไม่ได้อยู่ใน “สัญญาเดียว” ถือเป็นการปิดกั้นการแข่งขัน ขัดต่อหลักการ “เปิดโอกาสให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรี เป็นธรรม และโปร่งใส” ตามมาตรา 9 (1) และ (2) แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
ข้อเสนอแนะ: ควรเปิดให้รวมผลงานหลายสัญญา หรือยอมรับหนังสือรับรองจากผู้ผลิตที่แสดงความสามารถของผู้เสนอราคาโดยไม่จำกัดว่าต้องเป็นผลงานในสัญญาเดียวเท่านั้น
2. การให้คะแนนผลการปฏิบัติงานของผู้ประกอบการ (ข้อ 6 ตารางที่ 3)
ข้อวิจารณ์: TOR ไม่ระบุชัดเจนว่าผลงานใดจะได้รับคะแนน เช่น พิจารณาจากระบบ e-GP หนังสือรับรองลูกค้า หรือเฉพาะจากหน่วยงานภาครัฐไทยหรือไม่ ส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอน และอาจเป็นเหตุให้เกิดการใช้ดุลยพินิจเกินสมควร ซึ่งขัดต่อหลักความโปร่งใสและตรวจสอบได้ตามมาตรา 7 และ 9 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
ข้อเสนอแนะ: กำหนดเกณฑ์การให้คะแนนอย่างชัดเจน เช่น พิจารณาจากเอกสารแบบฟอร์มที่กำหนด หรือใช้ระบบ “ผ่าน/ไม่ผ่าน” แทนการให้คะแนนเพื่อความโปร่งใส
3. ความไม่ชัดเจนของคำว่า “เอกชนที่กองบินตำรวจเชื่อถือ” (ข้อ 3.13)
ข้อวิจารณ์: ไม่มีคำจำกัดความที่ชัดเจนว่า “เอกชนที่เชื่อถือ” ต้องมีลักษณะอย่างไร ทำให้ผู้เสนอราคาประเมินตนเองไม่ได้ และเปิดโอกาสให้ตีความโดยพลการซึ่งเสี่ยงต่อความไม่โปร่งใสและไม่เป็นธรรม
ข้อเสนอแนะ: ควรกำหนดลักษณะของเอกชนที่ยอมรับได้ เช่น บริษัทที่มีหนังสือรับรองมาตรฐาน ISO เป็นบริษัทจดทะเบียน หรือมีผลงานกับหน่วยงานภาครัฐหรือองค์กรระหว่างประเทศ พร้อมแนบเอกสารรับรองตามแบบฟอร์ม
4. การเปิดช่องให้ใช้ดุลยพินิจฝ่ายเดียวโดยไม่มีเกณฑ์ชัดเจน (ข้อ 6.6)
ข้อวิจารณ์: ข้อความที่ว่า “กองบินตำรวจมีสิทธิไม่รับราคาต่ำสุด หรืออาจยกเลิกการจัดซื้อโดยไม่ต้องพิจารณาเลยก็ได้” ขัดต่อหลักการมีเหตุผลในการใช้อำนาจทางปกครอง ตามหลักธรรมาภิบาล และขาดกลไกการอุทธรณ์หรือชี้แจงอย่างเป็นธรรม
ข้อเสนอแนะ: ควรระบุเหตุผลประกอบการตัดสิทธิ์ และเปิดโอกาสให้ผู้เสนอราคาสามารถขอคำชี้แจงเป็นลายลักษณ์อักษร
5. การให้คะแนนเทคนิคซ้ำซ้อนกับคุณลักษณะเฉพาะ (ข้อ 6.2)
ข้อวิจารณ์: การให้คะแนนเทคนิคเพิ่มเติมทั้งที่ TOR ได้กำหนดสเปกขั้นต่ำไว้แล้ว อาจทำให้ผู้ที่เสนอสินค้าที่ตรงตาม TOR เสียเปรียบผู้ที่เสนอสินค้าระดับสูงเกินจำเป็น ทั้งที่อาจไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อภารกิจ
ข้อเสนอแนะ: ให้คะแนนเฉพาะในส่วนที่ไม่มีระบุไว้ใน TOR หรือปรับใช้แบบผ่าน/ไม่ผ่านเพื่อให้เกิดการแข่งขันอย่างเท่าเทียม
6. การกระโดดของช่วงคะแนน
ข้อวิจารณ์: การให้คะแนนที่ไม่สมดุล เช่น 1, 5, 10, 20, 30 ทำให้รายที่มีคุณภาพดีกว่าเพียงเล็กน้อยได้คะแนนห่างจากรายอื่นเกินจริง
ข้อเสนอแนะ: จัดสรรคะแนนอย่างสมดุล เช่น 1, 3, 5, 7, 10 พร้อมอธิบายเหตุผลของแต่ละระดับคะแนน
7. ข้อกำหนดด้านเทคนิคหลายหัวข้อไม่มีการให้คะแนน (ข้อ 6 ตารางที่ 1)
ข้อวิจารณ์: มีเพียง 2 หัวข้อที่ได้คะแนน ทั้งที่ TOR ระบุคุณลักษณะทางเทคนิคหลายข้อที่เกี่ยวกับประสิทธิภาพจริงของสินค้า
ข้อเสนอแนะ: ควรเพิ่มหัวข้อให้คะแนน เช่น IP Rating การทำงานในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ระบบป้องกันไฟฟ้า เป็นต้น
8. การให้คะแนนบริการหลังการขายแบบช่วงห่างเกินสมควร (ตารางที่ 2)
ข้อวิจารณ์: คะแนนระหว่าง 1 ปี และ 1 ปี 6 เดือน ห่างกันถึง 9 คะแนน โดยไม่มีช่วงกลาง อาจไม่สะท้อนคุณภาพของผู้ให้บริการอย่างเที่ยงธรรม
ข้อเสนอแนะ: เพิ่มช่วงคะแนนกลาง เช่น 1 ปี 3 เดือน = 5 คะแนน และเพิ่มหัวข้ออื่น เช่น SLA การมีศูนย์บริการ ฯลฯ
9. การตีความเรื่องการดัดแปลงสินค้า (ข้อ 11.9)
ข้อวิจารณ์: คำว่า “ไม่ได้ดัดแปลงโดยผู้ผลิต” อาจตีความรวมถึงการประกอบหรือปรับแต่งโดยตัวแทนจำหน่ายที่ได้รับอนุญาต ซึ่งอาจไม่เป็นธรรม
ข้อเสนอแนะ: ให้สามารถแนบหนังสือยืนยันจากผู้ผลิตในกรณีดัดแปลงโดยตัวแทนที่ได้รับอนุญาตได้
10. การวินิจฉัยฝ่ายเดียวของหน่วยงานเจ้าของ TOR (ข้อ 11.4)
ข้อวิจารณ์: TOR ระบุให้กองบินตำรวจเป็นผู้วินิจฉัยความขัดแย้งใน TOR โดยไม่มีช่องทางอุทธรณ์ อาจไม่สอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล
ข้อเสนอแนะ: ให้การวินิจฉัยเป็นไปโดยคณะกรรมการหรือผู้มีอำนาจร่วม และต้องแจ้งเหตุผลอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
11. ไม่ระบุระยะเวลาการชำระเงินแก่ผู้ขาย (ข้อ 8 งวดงานและการจ่ายเงิน)
ข้อวิจารณ์: TOR ไม่ระบุกรอบเวลาชำระเงินหลังตรวจรับ เช่น ภายใน 30 วัน ทำให้ผู้ขายประเมินความเสี่ยงไม่ได้
ข้อเสนอแนะ: ควรระบุกรอบเวลาชัดเจน เช่น ภายใน 30 วันหลังตรวจรับ เพื่อป้องกันข้อพิพาท
12. ไม่มีข้อยกเว้นกรณีผู้ขายต้องรออะไหล่จากต่างประเทศ (ข้อ 10.1)
ข้อวิจารณ์: กำหนดให้ซ่อมภายใน 15 วันโดยไม่มีข้อยกเว้น อาจไม่เหมาะสมในกรณีที่ผู้ขายต้องรออะไหล่นำเข้าจากต่างประเทศ
ข้อเสนอแนะ: ควรมีข้อยกเว้นกรณีเหตุสุดวิสัย และแนบเอกสารแสดงการสั่งอะไหล่เพื่อประกอบการพิจารณาขยายเวลา
13. การระบุเงื่อนไขเรื่องการใช้เรือไทยในการนำเข้าพัสดุ (ข้อ 11.2)
ข้อวิจารณ์: แม้ TOR กำหนดให้ส่งแบบถึงที่ (DDP) แต่ยังมีข้อบังคับเรื่องใช้เรือไทยตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมการพาณิชยนาวี ซึ่งอาจไม่สอดคล้องและเป็นภาระซ้ำซ้อน
ข้อเสนอแนะ: ระบุให้ชัดเจนว่าบังคับใช้เฉพาะกรณีที่อยู่ในข่ายกฎหมาย และไม่ใช้บังคับหากเป็นการส่งแบบ DDP ที่ผู้ขายรับผิดชอบถึงปลายทาง
14. เงื่อนไขการยกเลิกการจัดซื้อโดยอ้างเหตุไม่เพียงพอของงบประมาณ (ข้อ 11.5)
ข้อวิจารณ์: TOR ระบุว่าหากงบไม่เพียงพอสามารถยกเลิกได้โดยไม่ต้องรับผิด ซึ่งขัดแย้งกับข้อเท็จจริงที่มีการตั้งงบประมาณและราคากลางไว้แล้ว และไม่มีการกำหนดกลไกรับผิดชอบต่อผู้เสนอราคา
ข้อเสนอแนะ: ควรกำหนดว่าการยกเลิกต้องแสดงหลักฐานว่ามีเหตุจำเป็น และแจ้งเหตุผลเป็นทางการ
15. ความไม่ชัดเจนของการใช้ดุลยพินิจในการตัดสิทธิ์กรณียื่นข้อเสนอผิดพลาด(ข้อ 6.3)
ข้อวิจารณ์: ข้อความใน TOR ข้อ 6.3 ระบุว่า หากผู้ยื่นข้อเสนอยื่นเอกสารไม่ครบถ้วน หรือไม่ถูกต้องในบางส่วนที่ “ไม่มีสาระสำคัญ” หรือเป็น “ความผิดพลาดเล็กน้อย” คณะกรรมการสามารถผ่อนปรนได้
ประเด็นสำคัญคือ คำว่า “ไม่มีสาระสำคัญ” และ “ผิดพลาดเล็กน้อย” ไม่ได้มีนิยามหรือแนวทางการพิจารณาที่ชัดเจนใน TOR จึงเปิดช่องให้คณะกรรมการใช้ดุลยพินิจอย่างกว้างโดยไม่มีเกณฑ์กลางรองรับ
ผลกระทบ: ทำให้ผู้เสนอราคาไม่สามารถประเมินความเสี่ยงของเอกสารของตนได้ อาจเกิดการเลือกปฏิบัติระหว่างผู้เสนอราคาหลายราย หรือถูกตัดสิทธิ์จากเรื่องเล็กน้อยโดยไม่มีแนวทางตรวจสอบที่โปร่งใส
ข้อเสนอแนะ: ควรระบุใน TOR ให้ชัดเจนว่า “ข้อผิดพลาดเล็กน้อย” หมายถึงอะไร เช่น การสะกดผิด การจัดรูปแบบเอกสารที่ไม่กระทบต่อเนื้อหา หรือกำหนดให้ยึดตามแนวทางประกาศของคณะกรรมการวินิจฉัยคุณสมบัติ กวพ. (สำนักงานจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ) เพื่อให้เกิดความเป็นธรรม และป้องกันการใช้ดุลยพินิจที่เกินขอบเขต
16. ความไม่ชัดเจนของการควบคุมการเสนอราคาภายใต้แบรนด์ที่ได้รับอนุญาต (ข้อ 3.15)
ข้อวิจารณ์: ข้อ 3.15 กำหนดให้ผู้ยื่นข้อเสนอต้องเป็นผู้ผลิต หรือได้รับแต่งตั้งจากผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการ แต่ไม่ได้ระบุให้ชัดเจนว่า ผู้เสนอราคาจะต้องเสนอเฉพาะสินค้าภายใต้แบรนด์ที่ตนมีสิทธิหรือได้รับอนุญาตจากต้นทางเท่านั้น
ในทางปฏิบัติ อาจเกิดสถานการณ์ที่ผู้ยื่นข้อเสนอได้รับการแต่งตั้งให้เป็นตัวแทนจำหน่ายของแบรนด์หนึ่ง แต่กลับยื่นเสนอสินค้าของอีกแบรนด์หนึ่งซึ่งไม่ได้อยู่ในความรับผิดชอบของตน หรือไม่สามารถแสดงหลักฐานการได้รับอนุญาตอย่างชัดเจน ซึ่งอาจเป็นช่องให้เกิดการเสนอราคาข้ามแบรนด์ การเสนอราคาซ้อน หรือการใช้ตัวแทนร่วมกัน ซึ่งสุ่มเสี่ยงต่อการสมยอมราคา (ฮั้วประมูล) ตามนิยามในมาตรา 56–57 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ
ข้อเสนอแนะ: ควรกำหนดให้ผู้ยื่นข้อเสนอทุกคนต้องแสดงหนังสือยืนยันจากผู้ผลิตต้นทาง ระบุชัดเจนว่าได้รับสิทธิในการเสนอเฉพาะรุ่นและยี่ห้อที่เป็นของตนเท่านั้น เพื่อป้องกันการเสนอราคาข้ามยี่ห้อ หรือการอ้างสิทธิ์ในสินค้าที่ไม่ได้รับอนุญาตโดยตรง พร้อมระบุว่าในกรณีตรวจสอบพบว่าไม่มีหนังสือยืนยันจากผู้ผลิต จะถือว่าเอกสารข้อเสนอไม่ครบถ้วน
17. บทวิจารณ์ต่อคุณลักษณะเฉพาะทางเทคนิคใน TOR
บทนำ เพื่อให้การจัดซื้อจัดจ้าง Ground Power Unit (GPU) สำหรับกองบินตำรวจเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของความเป็นธรรม เปิดโอกาสให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรี โปร่งใส และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อทางราชการ บริษัทฯ ใคร่ขอเสนอข้อวิจารณ์ต่อคุณลักษณะเฉพาะบางประการที่กำหนดไว้ใน TOR โดยพิจารณาตามหลักการของ พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 26 ที่ระบุว่า: “การกำหนดคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุ ต้องไม่กำหนดลักษณะพัสดุโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อกีดกัน หรือเอื้อประโยชน์เฉพาะรายใดรายหนึ่งโดยไม่เป็นธรรม และต้องสามารถเปิดโอกาสให้มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรม”
บริษัทฯ จึงขอแสดงความคิดเห็นพร้อมข้อเสนอแนะในประเด็นสำคัญ ดังนี้:
17.1 Continuous Current: เปลี่ยนจาก ≥ 600 A → ≥ 800 A (ข้อ 2.1.3)
คำวิจารณ์: ค่ากระแสใช้งานต่อเนื่อง 600 A ตามที่ระบุใน TOR ยังไม่เพียงพอสำหรับรองรับเครื่องบินสมัยใหม่ที่มีระบบไฟฟ้าหลายชุด เช่น Gulfstream, Dash 8 หรือ ATR 72 ซึ่งใช้กระแสต่อเนื่องสูงถึง 700–850 A หากกำหนดเพียง 600 A จะเกิดความร้อนสะสม และอาจทำให้ระบบ Avionics หรือ Air Conditioning ไม่สามารถทำงานได้ครบถ้วน
ข้อเสนอแนะ: ควรกำหนดให้กระแสไฟฟ้าต่อเนื่องขั้นต่ำ ไม่น้อยกว่า 800 A
เหตุผล:
• เครื่องบินรุ่นใหม่มี peak draw > 700 A
• ค่า 600 A ใกล้จุดวิกฤตของ converter ทำให้เกิดความร้อนหรือโหลดตก
• Safety margin ควรมีอย่างน้อย 20%
• สนามบินชั้นนำในยุโรปและเอเชียต่างใช้ค่ามาตรฐานนี้
17.2 Backup Battery Capacity: ปรับจาก ≥ 120 kWh → ≥ 105 kWh
คำวิจารณ์: การระบุแบตเตอรี่ขั้นต่ำ 120 kWh อาจจำกัดเฉพาะแบตเตอรี่ประเภท NMC ที่แม้ความจุสูงแต่มีความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและเสื่อมสภาพเร็ว ขณะที่แบตเตอรี่ LFP (Lithium Iron Phosphate) มีคุณภาพสูงกว่าในแง่ความทนทานและปลอดภัย แต่มีความจุเล็กน้อยกว่า
ข้อเสนอแนะ: ควรกำหนดขั้นต่ำที่ ≥ 105 kWh พร้อมระบุว่าให้รองรับแบตเตอรี่ชนิด LFP
เหตุผล:
• LFP ชาร์จได้มากกว่า 3,000 รอบ และไม่ติดไฟง่าย
• Self-discharge ต่ำ เหมาะกับการใช้งานสนามบิน
• น้ำหนักน้อยกว่า ทำให้ GPU ไม่เกิน 4,200 kg ตาม TOR
• เปิดกว้างให้ผู้ผลิตหลายรายแข่งขันได้อย่างเป็นธรรม
17.3 Input Charger Power: ปรับจาก 15 kW → 15 – 40 kW (ข้อ 2.1.16.1)
คำวิจารณ์: การจำกัด input charger power ที่ 15 kW เพียงอย่างเดียว เป็นการจำกัดทางเทคนิคโดยไม่จำเป็น และอาจไม่รองรับภารกิจฉุกเฉินหรือการใช้งานต่อเนื่องที่ต้องการการชาร์จรวดเร็ว
ข้อเสนอแนะ: ควรเปิดกว้างเป็นช่วง 15 – 40 kW เพื่อให้รองรับเทคโนโลยี fast charging
เหตุผล:
• ยิ่งชาร์จเร็ว ยิ่งลด turnaround time
• เหมาะกับสถานีที่มีแหล่งจ่ายไฟแรง
• เพิ่มทางเลือกให้ผู้เสนอราคาหลายราย
• ไม่กระทบการใช้งานสนามบิน และยังคงประสิทธิภาพสูง
17.4 Continuous Output DC + Overload Rating: ปรับจาก 600 A → 800 A (ข้อ 2.1.16.2, 2.1.16.3)
คำวิจารณ์: ค่ากระแสต่อเนื่อง 600 A และ overload rating ต่ำกว่ามาตรฐานอุตสาหกรรม และอาจไม่สามารถรองรับเครื่องบินสมัยใหม่ เช่น Gulfstream, Falcon, ATR72 ที่มีการดึงโหลดอย่างต่อเนื่องสูงกว่า 700 A
ข้อเสนอแนะ:
• ข้อ 2.1.16.2: Output DC ควรไม่น้อยกว่า 800 A
• ข้อ 2.1.16.3: Overload Rating: 800 A continuous
เหตุผล:
• รองรับ Ground Operation ที่ใช้โหลดต่อเนื่องสูง
• 600 A เป็นค่าต่ำกว่ามาตรฐานในสนามบินต่างประเทศ
• ลดความเสี่ยงของการ drop load หรือ shutdown ขณะสตาร์ท
• ยืดอายุการใช้งานของวงจร Converter และแบตเตอรี่
สรุป: ข้าพเจ้าขอให้คณะกรรมการพิจารณา TOR พิจารณาทบทวนข้อกำหนดและเกณฑ์ต่าง ๆ ตามข้อวิจารณ์ข้างต้น โดยคำนึงถึงหลักการในมาตรา 7 และ 9 แห่ง พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ซึ่งเน้นความโปร่งใส เปิดโอกาสให้แข่งขันอย่างเป็นธรรม และให้เกิดความคุ้มค่าในการใช้จ่ายของภาครัฐ
เรียน คุณวัลวิสา พงษ์อักษร
Admin Website “กองบินตำรวจ” ได้รับข้อความนี้แล้ว
และจะแจ้งส่วนที่เกี่ยวข้องทราบและดำเนินการต่อไป
จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบ
Admin: ว่าที่ ร.ต.อ.ภานุวัฒน์ แตงทอง
ตำแหน่ง: รอง สว.ฝอ.บ.ตร.
โทร.09 8262 1668